مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثىَ‏ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَوةً طَيِّبَةً وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ0 هر كس كار شايسته‏اى انجام دهد، خواه مرد باشد يا زن، در حالى كه مؤمن است، او را به حياتى پاك زنده مى‏داريم و پاداش آنها را به بهترين اعمالى كه انجام مى‏دادند، خواهيم داد.(نحل97)

پنج شنبه دوازدهم آبان 1390

درس های دعای عرفه

بسم الله الرحمن الرحيم

چگونه دعا کنیم؟

حضرت آیت الله العظمی خامنه ای، رهبر فرزانه انقلاب درباره شیوه دعا کردن و دعاهای ماثور از اهل بیت علیهم السلام می‏فرمایند:

دعا، خواندنِ خداست؛ حالا می‏تواند به زبان فارسى یا به زبان خودتان باشد؛ هرچه كه می خواهید با خدا حرف بزنید؛ این، دعاست. هرچه می خواهید با او در میان بگذارید. گاهى هم حاجت خواستن نیست، فقط اُنس با خداست. حاجات هم مختلف است؛ گاهى كسى از خداى متعال، رضاى او را می خواهد یا مغفرت او را مطالبه می كند، این یك جور حاجت است. یك وقت هم انسان چیزهاى مادى را درخواست می كند؛ هیچ مانعى ندارد. خواستن از خدا - هر چیزى و به هر زبانى - خوب است. و همین خواصى را كه عرض كردیم (ارتباط با خدا و احساس بندگى) دارد. البته دعاهاى مأثور از ائمه(علیهم‏السّلام) بهترین مضامین در زیباترین الفاظ و سرشار از معارف الهى است كه قدر آنها را باید دانست و بایستى به آنها متوسل شد.»

ایشان می فرمایند: «من به جوانها قویاً توصیه میكنم كه به ترجمه‏ى این دعاها توجه كنند. این دعاهاى عرفه و ابى‏حمزه، پُر از معارف است.1 

دعای عرفه، دعایی کم نظیر

رهبر معظم انقلاب در سخنی دیگر ویژگی‏های کم نظیر دعای عرفه را چنین بر می شمارند:

همین دعاى امام حسین در روز عرفه را كه شما نگاه كنید، خواهید دید حقیقتاً مثل زبور اهل بیت، پر از نغمه‏هاى شیوا و عشق و شور معرفتى است. حتى بعضى از دعاهاى امام سجّاد را كه انسان مى‏بیند و مقایسه مى‏كند، گویا كه دعاى این پسر، شرح و توضیح و بیانِ متن دعاى پدر است؛ یعنى آن اصل است و این فرع. دعاى عجیب و شریف عرفه و كلمات این بزرگوار در حول و حوش عاشورا و خطبه‏هایش در غیر عاشورا، معنا و روح عجیبى دارد و بحر زخّارى از معارف عالى و رقیق و حقایق ملكوتى است كه در آثار اهل بیت علیهم السّلام كم نظیر است.2

 ایشان در بیانات دیگری در این باره می گویند:

«ما مثل دعاى عرفه كمتر دعایى را داریم كه سوز و گداز و نظم عجیب و توسّل به ذیل عنایت حضرت حق متعال بر فانى دیدن خود در مقابل ذات مقدّس ربوبى در آن باشد؛ دعاى خیلى عجیبى است.3)

 

زمان و مکان نیایش امام حسین علیه السلام

مرحوم محدث قمی در مفاتیح آورده است که بشر و بشیر فرزندان غالب اسدی نقل کرده اند که: در آخرین ساعات روز عرفه در عرفات در خدمت امام حسین علیه السلام بودیم که آن حضرت با جمعی از خاندان و فرزندان و شیعیان از چادر بیرون آمدند و با نهایت خضوع و خشوع در طرف چپ کوه ایستادند و روی مبارک را به طرف کعبه گردانیده، دست ها را تا مقابل رو برداشتند و این دعا را خواندند.

علامه محمدتقی جعفری رحمة الله علیه درباره این دعای شریف چنین نوشته اند:

بیابان عرفات، هم چون رصدگاهی است که رو به بی نهایت نصب شده، نیایشگران با دوربین های مختلفی، آن بی نهایت را مورد نظاره قرار داده اند. در نقطه‏ای از این صحرای ملکوتی، شخصی در دامنه کوهی به حالت نیایش درآمده، دل در ملکوت، دست ها به سوی آسمان، چشم به آفاق بی کران، گاهی تبسمی از ابتهاج بر لبانش، گاهی دانه هایی از اشک شوق در چشمانش. تمام جهان را به یک سو نهاده، یا به عبارت دیگر تمام جهان هستی را به یک باره و به عنوان یک واحد، پیش چشم و دل گسترده و بی نهایت پایینی را با بی نهایت بالا، به واسطه دل پاک، در تماس نهاده است. این شخص که نیایش می کند کیست؟ او فرزند علی بن ابی طالب علیه السلام گوینده این جمله است: «من چیزی را ندیدم، مگر این که خدا را با آن و پیش از آن و بعد از آن دیدم..»

این شخص، سالک راه حق و حقیقت و عاشق راستین وجه الله و رضوان الله و لقاءالله، حسین بن علی علیه السلام است. این است آن کاروان سالار شهیدان اصول انسان و ارزش های والای عالم وجود. او در این نیایش، راه های اتصال به اشعه ملکوتی را در ارتباطات چهارگانه ( ارتباط انسان با خویشتن، با خدا، با جهان هستی، با همنوع خود) برای بشریت بیان می کند. او در این نیایش زیبا به اضافه شکوفایی وصال از عالم اعلای ربوبی می گیرد و به این موجودات که در عین خاک نشینی می توانند با عالم پاک از ماده و مادیات ارتباط برقرار کنند، تحویل می دهد. او در عین حال با این نیایش، منطقی ترین و واقعی ترین ارتباط انسان را با خداوند مهربان توضیح می دهد. آری، این نیایش کننده، حسین بن علی علیه السلام است.4.»

مراتب عرفان در کلمات امام حسین علیه السلام

حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی می‏‏نویسند:

آن حضرت در اوایل دعای عرفه، از خداوند مقام احسان را طلب می کند و عرضه می دارد: « اللهم اجعلنی اخشاک کانی اراک» اما مقداری که پیش تر می‏‏رود و اوج بیشتری می گیرد، محتوای بلند « الهی ترددی فی الاثار یوجب بعد المزار فاجعلنی علیک بخدمه توصلنی الیک کیف یستدل علیک...» را بر زبان جاری می‏‏کند. اینجا دیگر بحث از «گویا» تو را می بینم نیست. بلکه «انّ» است که مقام «کانّ» نشسته است یعنی مطلوب آن حضرت واقعا و حقیقتا دیدن است نه «گویا» دیدن.5

 

درس های دعای عرفه

حکیم متاله، حضرت علامه مصباح یزدی درس هایی را که دعای عظیم الشان عرفه به مشتاقان قرب الهی می‏آموزد چنین برشمرده اند:

1.درس اولى كه ما از دعاى عرفه مى‏گیریم این است كه باید گاهى یك فرصتى بگذاریم و یک مقداری درباره نعمت ‌هاى خدا فكر كنیم و بیندیشیم که اگر هر یك از این ‌ها را نداشتیم چه خاكى باید به سر می ‌كردیم؟ این چند فایده دارد. درقرآن ملاحظه مى‏فرمایید گاهى مى‏فرماید: «لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ»؛ ما اصلاً این نعمت‌ها را به شما دادیم تا شما از آن‌ها استفاده كنید و به یاد ما بیفتید و شكر نعمت كنید. خداوند كه نیازى به شكر ما ندارد. پسچرا مى‏گوید این نعمت‌ها را دادیم تا شاید شما شكر كنید؟ زیرا بهترین راه براى تقرب به خدا شكر خداست. وقتی ما نعمت‌ ها را می‌ بینیم، توجه پیدا می‌كنیم كه چه كسى این نعمت ‌ها را به ما داده، و خود را نسبت به او بدهكار می‌دانیم، آن وقت انسان دیگر سعى نمى‏كند با وجود این نعمت‌‌‌ هایی كه خدا به او داده، علیه او حركت كند. دیگر انسان چشم زیبایى كه خدا به او مى‏دهد، در نافرمانى او به كار نمی‌گیرد. وقتی انسان فكر مى‏كند خدا چقدر نعمت به او داده است، دیگر بعضى كمبودهایى كه از روى حكمت پیش مى‏آید، در نظر انسان خیلى مهم جلوه نمی ‌کند. اما وقتی انسان به فكر نعمت ‌هاى خدا نیست آن وقت فقط مى‏گردد کمبود ها راپیدا كند، فقط عیب ‌ها را مى ‏بیند؛ هیچ وقت از زندگی خود لذت نمى‏برد، و همیشه طلب‌ كار خداست. بنابراین دعاى عرفه، به ما شكر خدا را یاد می‌دهد، و هم چنین به یاد ما می‌آورد که درباره نعمت‌ هاى خدا بیاندیشیم، از این نعمت ‌هایی که خداوند به ما داده است لذت ببریم، و كمبودهایی که به نظر ما می‌آید، بزرگ جلوه‏ نكند. هم ‌چنین از این نعمت ‌ها سوء استفاده نكنیم، و درمقام شكر آن باشیم. زیرا آن شكر ما را به جلو مى‏برد، و وسیله قرب مى‏شود.

2.درس دومى كه ازاین دعا استفاده می‌شود، این است كه انسان همیشه زشتى ‏هاى خود را با خوبى‏هاى خدا مقایسه كند و بگوید: خدا با من چه كرده است، و من با او چه كرده‌ام؟ این مقایسه و برخورد زمینه ‏اى را در انسان فراهم می‌کند كه مقدارى به پستى و بیچارگی خود پى ببرد. فایده اول این روحیه، این است كه انسان مغرور نمى‏شود. زیرا بدى آدمیزاد بیچاره این است كه وقتى خدا نعمت معنوى هم به او مى‏دهد و هدایت هم مى‏شود شیطان در او وسوسه‏ مى‏كند و موجبات غرور را در او ایجاد می‌کند. انسان می‌گوید: بله من دیگر چیزى شده ‌ام، من از بنده ‏هاى دیگر خداوند بهتر هستم! همین موجب سقوط انسان مى‏ شود. اما وقتى مقایسه ‌كنیم كه خدا چه نعمت ‌هایى را به من داده و من در مقابل آن ‌ها چقدر بى ‌شرمى و جفا كرده‌ام، و چقدر پست هستم، در این صورت، دیگر امید انسان از خدا قطع نمی‌ شود. زیرا اگر امید انسان از خدا قطع شود معنای آن این است كه خوبى ‏هاى خدا محدود بوده و تمام ‌شده است! اگر چنین تصور کنیم، و ناامید شویم، باز ما خدا رانشناخته‌ایم. لذا انسان با همه پستى‏ها، و زشتى ‌هایى كه دارد هیچ وقت نباید از خدا ناامید شود. انسان باید آن ‌قدرخدا را بزرگ و مهربان بداند كه وقتى هم در پست ‏ترین حالت است، اگر یك لحظه توجه به خدا كند ازكارش پشیمان ‏شود، و به خدا امید داشته باشد که این نافرمانی‌ های او را ندیده مى‏گیرد. اما این یک شرط دارد و آن این‌‌كه، در آن لحظه انسان راست بگوید، و گرنه خدا مى‏گوید چه كسى را گول مى‏زنى، از من ضعیف ‏تر و نادان ‏تر ندیدى؟ من که فریب نمى ‏خورم! اگر یك لحظه انسان با خدا راست بگوید و از عمق وجود بگوید: خدایا واقعا پشیمانم، دیگر گناه نمى‏كنم؛ خدا یك خط قرمز روى همه گذشته های او مى‏كشد..

 

پی نوشت ها:

خطبه‏هاى نماز جمعه‏ى تهران‏ به امامت رهبر معظم انقلاب اسلامی21،/7/85،.1

2.بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامى و فرمانده كلّ قوا در جمع فرماندهان، مسؤولان و پرسنل سپاه پاسداران انقلاب اسلامى و نیروى انتظامى و جمعى از جانبازان انقلاب اسلامى به مناسبت روز پاسدار، 5/10/74

3.بیانات مقام معظم رهبرى در دیدار با گروه كثیرى از پاسداران سپاه پاسداران انقلاب اسلامى به مناسبت روز پاسدار، 13/9/76

نیایش امام حسین در صحرای عرفات، علامه محمدتقی جعفری، به نشر، ص25.4

.حماسه و عرفان، آیت الله عبدالله جوادی آملی، اسراء، ص2345

نویسنده: محمدعلی روزبهانی

 

نوشته شده توسط z. azimi در 2:51 | لینک ثابت 2 نظر